ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗ ΑΝΝΑ

Ιστορικός Τέχνης - Δημοσιογράφος

 

Οι ζωγραφιές του Γιάννη Μητράκα. (1981)

 

Μας πονάει όλους  λίγο η πολύ  το θάψιμο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, του παραδοσιακού πολιτισμού, μέσα στο στρόβιλο της καινούργιας εποχής, της εποχής των  αυτομάτων.

Οι ρίζες μας είναι εκεί στο Βυζάντιο, στα χρόνια του Ρήγα, στον καιρό του Μακρυγιάννη.

Εμείς όμως είμαστε εδώ. Στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, μ' άλλους καημούς, άλλες ελπίδες άλλη καθημερινότητα.

Κι η τέχνη μας, οι ζωγραφιές μας; Ξένη και νεκρή γλώσσα μιλάνε τα  ακαδημαϊκά αριστουργήματα. Κι οι μοντέρνες αναζητήσεις δεν μπορούν ακόμη να φιλιόσουν την ψυχή μας με τον σουρεαλισμό τον φουτουρισμό, κ.λ.π.

Ο Γιάννης Μητράκας μας μίλησε στη γλώσσα μας με τις ζωγραφιές του. Είπε με εικόνες για το παράπονο, την ελπίδα, το δράμα του λιγνιτωρύχου και  της χωριάτισσας.

Είπε για την ειρήνη και την ανθρωπιά, για τον άγιο του καθημερινού  βιοποριστικού αγώνα. Τον άνθρωπο.

Κι όλα αυτά,  τάπε έτσι απλά, όπως μόνο ο λαϊκός ζωγράφος μπορεί να τα πει, μέσα  από μια αβίαστη φόρμα που  βυζαίνει την παράδοση της βυζαντινής εικονογραφίας, χωρίς να μιμείται.

Και να γιατί, βλέποντας τα έργα του Μητράκα, νοιώθει κανείς σαν πρώτη εντύπωση, μια οικεία ανάμνηση από παλιές εικόνες με λιγνούς βασανισμένους άγιους . Αλλά όχι !  Είμαστε μεις μέσα στη ζωγραφιά, ντυμένοι λιγνιτωρύχοι, με τα γιατί μας, με τα προδομένα  πιστεύω, με τον αγώνα της μέρας μέσα στο κάποιο ορυχείο μας.

Κι ύστερα έρχεται διαπίστωση ότι η τεχνική είναι καινούργια προέκταση και αναδημιουργία της κληροδοτημένης σε νέες κατευθύνσεις σχηματοποίησης.

Τα χρώματα σε συγκρατημένες τονικότητες γήινα, η προοπτική χαρακτηριστική της λαϊκής ζωγραφικής, η εντύπωση των όγκων  δίνεται με τις σχεδιασμένες σκιές και τις φωτοσκιάσεις,  σε έντονη αντίθεση σκούρο - ανοιχτό.

Μέσα στην όλη ζωγραφική σύνθεση, δένονται οι επιγραφές - σκέψεις,  σε βυζαντινή γραφή.

Οι ανθρώπινες φιγούρες απεικονίζονται σε στιγμή ήρεμης δράσης ή ψυχολογικής κατάστασης.

Η οργάνωση του χώρου είναι καθορισμένη από τον τελικό σκοπό της σύνθεσης,  το περιεχόμενο, το μήνυμα. Κοινωνικό μήνυμα βγαλμένο από τη ζωή των λιγνιτωρύχων του Αλιβερίου.

Στη σχέση μεταξύ φόρμας και περιεχομένου,  είναι το δεύτερο  που ο ζωγράφος προβάλλει, χρησιμοποιώντας τη σχηματοποιημένη φόρμα σαν μέσο επικοινωνίας του κόσμου της σκέψης μ' αυτόν της οπτικής εντύπωσης.

Γενικά,  η δουλειά του Μητράκα  είναι μια χωρίς  συμβιβασμούς αναζήτηση μέσα στον σημερινό ελληνικό χώρο, που είτε το θέλουμε είτε όχι έχει το δικό  πολιτιστικό παρελθόν, τη δικιά του φιλοσοφική ιδιομορφία.